سوالات درس 13 تا...مطالعات نهم

 

سوالات متن فصل هفتم- درس۱۴
۱- بعداز جنگ جهانی اول چه عواملی زمینه رابرای انتقال حکومت از قاجاریه به پهلوی فراهم آورد؟

کشور ما درگیر انبوهی از مشکلات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فراوانی بود . برنامه ها و سیاستهای انگلستان در ایران.

۲-زمینه های تغییر حکومت از قاجاریه به پهلوی را نام ببرید.

قرارداد۱۹۱۹م  – کودتای ۱۲۹۹

۳-قرارداد۱۹۱۹(قراردادوثوق الدوله) چه نوع قراردادی بود؟ و چه کسانی با آن مخالفت کردند؟

بر اساس این قرارداد، ادارهٔ امور نظامی و مالی ایران در اختیار کارشناسان (مستشاران) نظامی و مالی انگلستان قرار میگرفت. افرادی مانند: آیت اللّٰه مدرس و شیخ محمد خیابانی با آن به مخالفت برخاستند. احمد شاه قاجار نیز از تأیید آن خودداری کرد.

۴-کودتای ۱۲۹۹ با چه هدفی وچگونه صورت گرفت؟

با هدف تغییر حکومت در ایران.-

انگلیسی ها یکی از فرماندهان نیروی قزاق به نام رضاخان را به عنوان مهرهٔ نظامی  و سیدضیاءالدین طباطبایی را به عنوان  مهره سیاسی کودتا برگزیدند. طباطبایی از سیاستمداران طرفدار انگلستان بود. در سوم اسفند۱۲۹۹نیروهای تحت فرمان رضاخان مراکز مهم پایتخت را اشغال کردند و احمدشاه مجبور شد سیدضیاء را به نخست وزیری و رضاخان را به فرماندهی کل قوا منصوب کند.

۵- چه عواملی در تثبیت موقعیت وقدرت رضاخان نقش داشتند؟

الف)او با جدیت تمام به نوسازی تشکیلات نظامی پرداخت و ارتش نوینی را پایه گذاری کرد.

ب) نافرمانی و آشوبهای داخلی را فرونشاند و نظم و امنیت را تا حدودی برقرار کرد.

ج) طرفدارانش با تبلیغات فراوان او را شایسته تر از احمدشاه قاجار برای حکومت معرفی میکردند.

د) رضاخان ، خود را فردی مذهبی و پایبند به احکام و ارزشهای دینی نشان میداد. به همین دلیل، در مراسم و مجالس مذهبی حضور مییافت و با علما دیدار و مشورت میکرد.

ه) با استفاده از موقعیت خود به عنوان وزیر جنگ و نخست وزیر، طرفداران خود را وارد مجلس شورای ملی کرد.

۶-انتقال حکومت از قاجاریه به پهلوی چگونه انجام شد؟

در ۱۳۰۴ش مجلس شورای ملی با وجود مخالفت جدی تعداد کمی از نمایندگان، مانند آیت اللّٰه مدرس و دکتر مصدق، احمدشاه قاجار را از قدرت برکنار کرد وحکومت موقت را به رضاخان سپرد. سپس، مجلس مؤسسان  به طور رسمی
حکومت را به رضاخان و خانواده او واگذار کرد.

۷-روند به قدرت رسیدن رضاخان را به طور خلاصه بنویسید.

۱ــ اقدام به کودتای برنامه ریزی شده توسط انگلیسیها ( ۳اسفند ۱۲۹۹ش)
۲ــ فرماندهی کل قوا پس از کودتا
۳ــ وزارت جنگ (۱۳۰۲ــ ۱۳۰۰ش)
۴ــ نخست وزیری و وزارت جنگ (۱۳۰۴ــ ۱۳۰۲ش)
۵ــ برکناری احمدشاه از قدرت و سپردن حکومت موقت به رضاخان توسط مجلس شورای ملی (آبان )۱۳۰۴
۶ــ واگذاری رسمی حکومت به رضاخان پهلوی توسط مجلس مؤسسان)آذر۱۳۰۴)
۸-شیوه های( ویژگی های) حکومت رضاشاه را به طور خلاصه بیان کنید.

-رضاشاه از ابتدای حکومت به استبداد و دیکتاتوری روی آورد.

-هیئت وزیران و نمایندگان مجلس شورای ملی اختیار و استقلال چندانی نداشتند و تابع دستورات شاه بودند.

– به احزاب و روزنامه های مستقل اجازه فعالیت داده نمی شد.
– با زور و خشونت، فضای خفقان، ترس و سرکوب را بر جامعه حاکم کرد.

– مخالفان سرنوشتی جز تبعید، زندان، شکنجه و اعدام نداشتند.

۹-در زمان رضاشاه چه اقداماتی درکشور صورت گرفت؟

• رضاشاه تلاش گسترده ای برای نوسازی ایران به تقلید از اروپا انجام داد.
• . نوسازی تشکیلات نظامی .
• مدارس و مراکز آموزشی جدید در شهرهای مختلف گسترش پیدا کردند .
• نخستین دانشگاه ایران (دانشگاه تهران) بنیان نهاده شد.
• راههای شوسه توسعه یافتند و راه آهن سراسری که خلیج فارس را به دریای مازندران متصل میکرد، احداث شد.
• مؤسسات و مراکز صنعتی متعددی در ایران به وجود آمدند.

۱۰-کدام یک از اقدامات رضاشاه مغایر با ارزشهای اسلامی وفرهنگ ایرانی بود؟ توضیح دهید.

الف) مجبور کردن مردم به این که لباس یکسانی به تن کنند و کلاه لبه داری (مشهور به کلاه پهلوی) بر سر بگذارند. پس از آن، محدودیتهایی برای برگزاری مراسم مذهبی از جمله عزاداری امام حسین ــ ٔ ــ به وجود آمد و زمزمه برداشتن (کشف) حجاب مطرح شد. مردم مشهد در اعتراض به این کارها قیام کردند و در مسجد گوهرشاد گرد هم آمدند. نیروهای نظامی برای سرکوب این قیام، مردم را در کنار حرم حضرت امام رضا ــ ــ به گلوله بستند و عده ٔ ای را شهید و مجروح کردند.
ب) حکومت رضاشاه که بسیار شیفته ظاهر فرهنگ اروپایی بود، اندکی پس از سرکوب قیام گوهرشاد، دستور داد حجاب را با زور و خشونت از سر زنان و دختران ایرانی بردارند.

۱۱-جنگ جهانی دوم درچه سال وچگونه آغاز شد؟

جنگ جهانی دوم با هجوم برق آسای آلمان به لهستان آغاز شد (۱۹۳۹م/۱۳۱۸ش.) ایتالیا و ژاپن به آلمان پیوستند و دولتهای محور را تشکیل دادند. در جبهه مقابل، انگلستان، فرانسه، شوروی و آمریکا قرار داشتند که متفقین خوانده میشدند.

۱۲- درجریان جنگ جهانی دوم متفقین با چه بهانه ای کشورما را اشغال کردند؟ هدف اصلی آنها از این اقدام چه بود؟

در جنگ جهانی دوم، دولت ایران اعلام بیطرفی کرد، اما در شهریور ،۱۳۲۰متفقین حضور شماری از آلمانها در ایران را بهانه قرار دادند و کشور ما را به اشغال خود درآوردند.

هدف اصلی آنها از این اقدام، استفاده از موقعیت و منابع و امکانات ایران به سود خویش بود.

۱۳- متفقین پس از اشغال ایران در جنگ جهانی دوم چه اقداماتی انجام دادند؟

رضاشاه را مجبور کردند که به نفع پسرش، محمدرضا، از قدرت کنارهگیری کند و سپس او را از کشور تبعید کردند.

۱۴- آثار وتبعات جنگ جهانی دوم درایران را بیان کنید.

جنگ جهانی دوم نیز همچون جنگ جهانی اول، به اقتصاد و جامعه ایران خسارت و آسیب زیادی وارد کرد. مردم ایران طی آن سالها با کمبود و گرانی شدید مواد غذایی، مخصوصاً نان، روبه رو بودند و عدهٔ  زیادی بر اثر گرسنگی و سوءتغذیه جان سپردند.

۱۵-چرا درسال های نخست حکومت محمدرضاشاه ، مجلس شورای ملی نقش موثری در اداره کشور به دست اورد؟
محمدرضا شاه در سالهای نخست سلطنت خود این امکان را نداشت که همچون پدرش با استبداد و دیکتاتوری حکومت کند. بنابراین، برای نمایندگان مجلس شورای ملی و هیئت وزیران فرصتی بهوجود آمد که در ادارهٔ امور کشور نقش مؤثری داشته باشند. همچنین احزاب سیاسی و مطبوعات دوباره فعالیت خود را آغاز کردند.

۱۶-در دوره محمدرضاشاه چه عاملی به آرامش کشور آسیب می زد؟

رقابت های انگلستان، شوروی و آمریکا برای کسب نفوذ سیاسی و اقتصادی هرچه بیشتر در کشور.

۱۷-نهضت ملی شدن نفت ایران چگونه و به رهبری چه کسانی صورت گرفت؟ شرح دهید.

یکی از رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران، ملی شدن صنعت نفت است. امتیاز بهره برداری از منابع نفت ایران در زمان مظفرالدینشاه به انگلیسیها واگذار شد. رضاشاه امتیاز مذکور را لغو کرد اما خیلی زود طی قرارداد دیگری، دوباره منابع نفت ایران را به انگلستان واگذار کرد. در سالهای بعد از جنگ جهانی دوم، مردم ایران خواهان لغو آن قرارداد و ملی شدن صنعت نفت بودند.
آیت اللّٰه کاشانی و دکتر محمد مصدق رهبری نهضت ملی شدن صنعت نفت را به عهده گرفتند. مجلس شورای ملی نیز با مشاهده اتحادو یکدلی مردم، قانون ملی شدن نفت را تصویب کرد.

۱۸-دکتر مصدق با چه هدفی به نخست وزیری رسید؟

تا  قانون ملی شدن نفت  را به اجرا درآورد و دست بیگانگان را از این ثروت ملی کوتاه کند.

۱۹- چرا انگلستان نتوانست جلو ملی شدن نفت را بگیرد؟

به دلیل وحدت ملت و همدلی رهبران نهضت

۲۰- مهم ترین عامل شکست نهضت ملی شدن نفت را توضیح دهید.

بروز اختلاف میان رهبران نهضت – رهبران نهضت اسیر جاه طلبی و خودخواهی سیاسی اطرافیان خود شدند و نتوانستند از گسترش اختلافات درونی جلوگیری کنند. در نتیجه، اتحاد و همدلی به تفرقه و دشمنی تبدیل شد. این وضعیت، ملت را دلسرد و دشمنان نهضت را امیدوار کرد. دولتهای انگلستان و آمریکا از این شرایط برای سرنگونی دولت دکتر مصدق از طریق کودتا استفاده کردند.

۲۱-کودتای ۲۸مرداد۱۳۳۲ باچه هدفی وچگونه صورت گرفت؟

باهدف شکست نهضت مل و سرنگونی مصدق – طبق برنامه ای که این دو کشور طراحی کردند، در روز ۲۸مرداد ۱۳۳۲واحدهایی  از ارتش به فرماندهی سرلشکر فضل اللّه زاهدی به خیابانها ریختند و با اشغال مراکز مهم پایتخت، دولت دکتر مصدق را سرنگون کردند.

۲۲-آثار ونتایج کودتای ۲۸مرداد را به طور خلاصه بیان کنید.

-دولت دکتر مصدق سرنگون شد.
– منابع نفت ایران دوباره در اختیار بیگانگان قرار گرفت
– نفوذ و سلطه آمریکا بر کشور ما به تدریج افزایش یافت.
-محمدرضاشاه به شاهی مستبد و ستمگر تبدیل شد که اصول قانون اساسی را آشکارا نادیده میگرفت.

– تأسیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) برای سرکوبی شدید مخالفان

– دوباره فضای ترس و خفقان بر ایران حاکم شد.

 
سوالات متن فصل هشتم- درس۱۵

۱-چرا پس از کودتای ۲۸مرداد مردم از وضعیت کشور ناراضی و ناراحت بودند؟

زیرا نفوذ و سلطه آمریکا بر ایران بیشتر شد. و مردم ایران از شکست نهضت ملی شدن نفت و تسلط دوبارهٔ بیگانگان بر کشورشان ناراحت بودند.

۲-اهداف امریکایی ها از انجام تغییرات اجتماعی واقتصادی درایران چه بود؟

-برای از بین بردن زمینه قیامهای مردمی – حفظ حکومت پهلوی – مقابله با هویت دینی جامعه اسلامی ایران

۳-اساسی ترین تغییرات در لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی چه بود؟

الف) لغو شرط مسلمان بودن برای انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان؛
ب) لغو سوگند به قرآن از سوی انتخاب شوندگان و تبدیل آن به سوگند به کتاب آسمانی.

۴- درمورد تصویب نامه انجمن های ایالتی و ولایتی به سوالات زیر پاسخ دهید.

الف) این تغییرات با چه بهانه ای صورت گرفت؟در ظاهر به بهانه زمینه سازی برای مشارکت بیشتر مردم در فعالیتهای اجتماعی انجام گرفت.

ب) هدف واقعی آن چه بود؟ تهاجم آشکاری به هویت دینی جامعه اسلامی ایران بود.
ج) چه کسی به مخالفت با ان برخاست؟ چرا ؟ امام خمینی(ره)- چون  برخلاف ظاهر، حقیقت آن تضعیف ومقابله با هویت دینی جامعه ایران بود.

د) سرانجام این تصویب نامه چه شد؟سرانجام در نتیجه مخالفت جدی امام و سایر علما، دولت مجبور شد تصویب نامه مذکور را لغو کند.

۵-شاه پس از لغو تصویب نامه انجمن های ایالتی و ولایتی دست به چه اقدامی زد؟ و به چه علت؟

اعلام کرد که اصول ششگانه ای را با عنوان«انقلاب سفید» به همه پرسی (رفراندوم) خواهد گذاشت.

به علت این که پیروی از سیاستهای آمریکا را برای حفظ حکومت خود ضروری میدانست.

۶- علت مخالفت علماء و امام خمینی با همه پرسی اصول ششگانه چه بود؟

امام خمینی و سایر علمای مبارز از اهداف و پیامدهای واقعی این اصول آگاه بودند و یقین داشتند که اجرای این اصول، موجب تحکیم سلطه آمریکا بر ایران و وابستگی سیاسی و اقتصادی کشور ما به بیگانگان میشود.

۷-با فرا رسیدن ماه محرم سال۱۳۴۲ امام خمینی به مداحان وسخنرانان مذهبی چه مواردی را یاد آوری نمودند؟

یادآوری کرد که سکوت در برابر حکومت ستمگر، کمک به دشمنان اسلام است و از آنان خواست که خطر اسرائیل را به مردم گوشزد کنند. در آن زمان، حکومت پهلوی با اسرائیل رابطه برقرار کرده بود.

۸-امام خمینی در عاشورای۱۳۴۲ در مدرسه فیضیه شاه را درمورد چه مسائلی بازخواست ومحکوم کردند؟

به دلیل ستمگری،   همکاری با اسرائیل   و   وابستگی به آمریکا

 

۹-علت وچگونگی قیام ۱۵خرداد۴۲  را بیان کنید.

دو روز بعداز سخنرانی تاریخ امام درعاشورای ۴۲، مأموران رژیم شاه شبانه به خانه امام ریختند و ایشان را دستگیر و پس از انتقال به تهران، در یکی از پادگانهای نظامی زندانی کردند. دستگیری امام، موجب خشم و اعتراض گستردهٔ مردم مسلمان ایران در شهرهای مختلف شد. شدیدترین اعتراضها در شهرهای قم، تهران و ورامین صورت گرفت. رژیم شاه که از حرکت سریع و فراگیر مردم به وحشت افتاده بود، به مأموران خود دستور داد که تظاهرکنندگان را به گلوله ببندند و قیام را سرکوب کنند.

۱۰-قیام ۱۵خرداد چه تأثیری درگسترش مبارزات مردم داشت؟

قیام ۱۵خرداد اگرچه به زور اسلحه و با خشونت مأموران رژیم سرکوب شد، بر خشم و نفرت مردم انقلابی نسبت به
شاه و عوامل حکومت او افزود و انگیزهٔ آنان را برای مبارزه تا سرنگونی حکومت پهلوی تقویت کرد.

۱۱-امریکایی ها براساس لایحه کاپیتولاسیون چه حقی(امتیازی) به دست آورده بودند؟

آمریکا دولت ایران را مجبور کرد که به مأموران نظامی آمریکا مصونیت قضایی یا حق کاپیتولاسیون بدهد. بر اساس
این مصونیت، اگر آمریکاییها در ایران مرتکب جرمی میشدند، دادگاههای ایران حق رسیدگی به جرم آنها را نداشتند.

۱۲- چه با دادن کاپیتولاسیون به آمریکایی ها مخالفت کرد؟ به چه علت؟

امام خمینی دادن مصونیت قضایی به آمریکاییان را اقدامی ذلّتبار و خلاف استقلال کشور شمرد و شاه را به سبب وابستگی به آمریکا به شدت سرزنش کرد.

۱۳-چرا رژیم تصمیم به تبعید امام خمینی ازکشور گرفت؟ واین اقدام در چه تاریخی وبه کجا صورت گرفت؟

حکومت پهلوی دریافت که امام اهل سازش و سکوت نیست،  در ۱۳آبان ۱۳۴۳ایشان را به ترکیه تبعید کرد. حدود یک سال بعد، تبعیدگاه امام از ترکیه به نجف در عراق تغییر یافت و تا مهر ۱۳۵۷ امام در آن شهر ساکن بود.

۱۴-آیا مردم ایران پس ازتبعید امام خمینی دست از مبارزه کشیدند؟ توضیح دهید.

خیر- بلکه قشرهای مختلف مردم به ویژه روحانیان، فرهنگیان، دانشجویان و بازاریان ، به مبارزه ادامه دادند. آنها به پیروی از امام، مبارزه را وظیفه ای دینی و شرعی میدانستند. علاوه بر یاران و پیروان امام خمینی، گروههای دیگری نیز با عقاید سیاسی متفاوت در مبارزه با حکومت پهلوی شرکت داشتند.

۱۵-روش مبارزاتی افرادی مانند شهیدمطهری ودکتر شریعتی چگونه بود؟

اینگونه شخصیت ها روش مبارزه فرهنگی را برگزیدند و می کوشیدند با سخنرانی، نوشتن کتاب و مقاله و برگزاری کلاسهای تفسیر قرآن و نهج البلاغه در مساجد، حسینیه ها و دانشگاهها، اسلام انقلابی را به جوانان معرفی کنند.

۱۶-اوضاع ایران درآستانه انقلاب اسلامی چگونه بود؟(سال۱۳۵۶ )

در آن زمان، شاه اکثر مخالفان خود را سرکوب کرده بود. آمریکا و بسیاری از کشورهای قدرتمند نیز از حکومت او پشتیبانی میکردند. با این حال، مردم ایران به دلیل مسائل و مشکلات مختلف فرهنگی، سیاسی و اقتصادی از شاه و سیاستهای او ناراضی بودند؛

۱۷-زمینه های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی واقتصادی نارضایتی مردم از حکومت شاه را بیان کنید.

سیاسی	فرهنگی	اجتماعی	اقتصادی
۱-وابستگی سیاسی حکومت پهلوی به بیگانگان ۲- نفوذ و دخالت کشورهای خارجی به ویژه آمریکا در امور ایران ۳-استبداد و سرکوب توسط ساواک و مأموران نظامی ۴-اعدام، زندانی و تبعید بسیاری از مخالفان	۱-حکومت پهلوی به فرهنگ و ارزشهای اسلامی توجهی نداشت. ۲-برنامه های رادیو و تلویزیون و سینما در جهت تضعیف فرهنگ اسلامی بود. ۳-روزنامه ها  آزادی وحق انتقاد از شاه و مقامهای حکومتی نداشتند.	۱- روزنامه ها آزادی وحق  انتقاد از شاه و مقامهای حکومتی نداشتند. ۲- رژیم پهلوی حقوق ملت واصول قانون اساسی مشروطه را نادیده میگرفت. ۳- نمایندگان مجلس شورای ملی و هیئت وزیران مطیع شاه بودندوهیچ استقلالی نداشتند.	۱- حیف و میل و غارت ثروت و سرمایه های ملی کشور توسط خاندان پهلوی و مقامهای حکومتی. ۲-  فقر و محرومیت گسترده دراکثر روستاها و شهرهای کوچک. ۳-

۱۸-علت قیام ۱۹ دی ماه مردم قم چه بود؟

انتشار مقاله توهین آمیز روزنامه اطلاعات به امام در روز۱۷ دی ماه ۱۳۵۶

۱۹-مناسبت روز۲۹ بهمن سال۱۳۵۶  چه بود؟

مردم تبریز به مناسبت چهلم شهدای ۱۹دی قم، در روز ۲۹بهمن قیام کردند و تعداد زیادی از آنها شهید و زخمی شدند.

۲۰- عکس العمل رژیم شاه درمقابل اعتراض ها وتظاهرات به چند صورت بود؟

به دو صورت بود:

الف) از یکسو برای فریب ملت، پی درپی نخست وزیران خود را عوض میکرد و به مردم وعده میداد که پیام انقلاب آنان را شنیده است و به خواسته هایشان توجه خواهد کرد.

ب ) از سوی دیگر، به مأموران خود دستور میداد که تظاهرکنندگان را سرکوب کنند.

۲۱-چرا روز۱۷ شهریورسال۱۳۵۷  به جمعه سیاه معروف شد؟

یکی از خونین ترین رویدادهای دوران انقلاب اسلامی در روز ۱۷شهریور ۱۳۵۷در تهران به وقوع پیوست. دراین روزمأموران رژیم به طرز بی رحمانه ای تظاهرات مردم را در میدان ژاله (شهدای کنونی) به خاک و خون کشیدند و عده زیادی را شهید و زخمی کردند.

۲۲-مناسبت های تاریخ های زیر را بنویسید.

۲۶ دی ماه ۱۳۵۷ ( فرار شاه از کشور )

۱۲ بهمن۱۳۵۷ ( بازگشت باشکوه امام خمینی به میهن بعداز ۱۵ سال تبعید)

۲۲ بهمن ۱۳۵۷ (  پیروزی انقلاب اسلامی وآغاز عصرجدید درتاریخ ایران)

۲۳-انقلاب اسلامی ایران، انقلابی با ویژگی های ………. بود.( دینی )

۲۴-شعار محوری انقلاب اسلامی ……………………… می باشد.( استقلال،آزادی، جمهوری اسلامی )

۲۵-مهم ترین هدف های انقلاب اسلامی چه بود؟

الف))از بین بردن وابستگی کشور به بیگانگان

ب)) تأمین حقوق ملت در چارچوب قوانین و ارزشهای اسلامی بود.

۲۶-سه عامل موثر در موفقیت وپیروزی انقلاب اسلامی را نام ببرید:

گروه علوم اجتماعی رومشکان ...